مددكارى محمّد بن ابى بكر دعوت كرد و اجابت ننمودند ، دست به دعا برآورد و گفت : بار خدايا ! كسى را بر اين طايفه مسلّط گردان كه هرگز بر ايشان رحم نكند . يا گفت : غلامى از ثقيف بر ايشان گمار . حقّ سبحانه و تعالى دعاى حضرت را مستجاب گردانيد و حجّاج همان شب در طايف متولّد شد و به اهل كوفه رسيد آنچه رسيد ؛ اگرچه بعضى از مورّخان برآنند كه تولّد حجّاج در سنهء اثنى و اربعين روى نمود . و اللّه اعلم بحقايق الامور . و در اين سال معاوية بن ابى سفيان لشكر به تسخير ولايت بصره تعيين فرمود . كيفيت اين واقعه چنين بود كه چون معاويه از كار مصر بپرداخت به قصد ممالك عراق شتافت و اوّل لشكرى كه فرستاد [ به فرماندهى ] عبد اللّه بن [ عمرو ] الحضرمى بود كه با دو هزار سوار در بصره نزول كرد و خلق را به بيعت معاويه دعوت نمود . زياد بن ابيه « 1 » كه نايب ابن عباس بود اهل بصره را به نصرت امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، بخواند ؛ اجابت نكردند . چون قوّت جنگ نداشت بالضروره در خانهء بعضى از ياران خود مختفى « 2 » شد و ابن حضرمى به بصره درآمد . چون اين خبر به سمع مبارك امير المؤمنين رسيد اعين بن [ ضبيعه ] مجاشعى را فرستاد تا با زياد اتفاق نموده به جنگ ابن حضرمى قيام نمايد . چون اعين بن مجاشع و زياده بن ابيه اتفاق نموده مستعد جنگ ابن حضرمى شدند طايفه‌اى از اهل بصره در ميان آمده مقدمهء صلح پيش آوردند . به اين سبب آن روز رزم ايشان به تعويق افتاد و در همان شب ابن حضرمى بر لشكر امير المؤمنين شبيخون آورد كه جمعى بسيار و اعين مجاشع كشته شد ، « 3 » و زياد بار ديگر مختفى شد . و چون اين واقعه به سمع اشرف امير نجف رسيد ، جارية « 4 » بن قدامه را كه از بزرگان اهل بصره بود با لشكرى انبوه روانهء بصره ساخت . ميان جاريه و ابن حضرمى جنگى عظيم واقع شد . امّا نسيم ظفر بر پرچم علم سپاه شاه ولايت وزيد و ابن حضرمى پنهان شد . جارية بن قدامه آن خانه را كه در آن ابن حضرمى پنهان شده بود پيدا نموده آتش انداخت و او را با جمعى كثير از اصحاب او بسوخت « 5 » و فتحنامه به جانب امير المؤمنين على ، عليه السّلام ، فرستاد . امير المؤمنين على بعد از وظايف شكر الهى ابن عباس را فرمود تا به بصره مراجعت نمايد .

--> ( 1 ) . م : زياد بن اميّه . ( 2 ) . زياد پس از آنكه از كمك حصين بن منذر ، مالك بن مسمع ، و ديگر اعيان بصره نااميد شد ، به شرط همراه داشتن بيت المالى كه در اختيار داشت ، در خانهء صبرة بن شيمان حدانى مخفى شد ؛ - تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 2642 ؛ الكامل ، ج 4 ، ص 171 . ( 3 ) . نويرى مىنويسد : اعين به تحريك ابن حضرمى و به دست خوارج كشته شد ؛ - نهاية الأرب ، ج 5 ، ص 241 . ( 4 ) . م ، ق : حارثة بن قدامه . ( 5 ) . اين محل را طبرى و ابن اثير قصر سنبيل ناميده‌اند ؛ - تاريخ طبرى ، ج 6 ، ص 3417 ؛ الكامل ، ج 3 ، ص 361 .